Ryby mogą zostać w stawie na zimę, jeśli jego najgłębsze miejsce ma co najmniej 100–120 cm, a zbiornik nie zamarza do dna. W płytszym oczku należy przenieść je do zabezpieczonego przed mrozem zbiornika. Przed zimą trzeba usunąć nadmiar liści i resztek roślin, zapewnić wymianę gazową oraz zakończyć karmienie, gdy temperatura wody spadnie poniżej 10–12°C.
Czy ryby mogą zimować w stawie?
Głębokość jest najważniejszym kryterium. W stawie o głębokości przekraczającej metr, a najlepiej około 120 cm, przy dnie utrzymuje się stabilna temperatura bliska 4°C. Ryby zmiennocieplne ograniczają wtedy aktywność i przechodzą w stan letargu. Ta strefa przydenna chroni je przed całkowitym wychłodzeniem.
W płytkim zbiorniku woda może zamarznąć aż do dna. Ryby, zwłaszcza młode, niedawno wpuszczone lub wrażliwe na chłód, należy przed zimą przenieść do pojemnika w pomieszczeniu zabezpieczonym przed mrozem. Dotyczy to także gatunków ciepłolubnych i odmian o słabszej odporności. Karpie koi zwykle wymagają głębszego stawu, często około 120–150 cm, dlatego przy ich zimowaniu trzeba uwzględnić również liczbę ryb i objętość zbiornika.
Staw głęboki i płytki – najważniejsze różnice
Poniższe zestawienie pozwala szybko ocenić, jaki sposób zimowania będzie bezpieczny:
| Cecha | Staw głęboki, ponad 100 cm | Staw płytki, poniżej 100 cm |
|---|---|---|
| Ryby | Mogą pozostać w stawie, jeśli są zdrowe i dobrze zaaklimatyzowane | Należy przenieść je do zbiornika bez ryzyka zamarznięcia |
| Pompy | Mogą pracować tylko wtedy, gdy instalacja jest przystosowana do zimy i znajduje się w strefie niezamarzającej | Trzeba je wyłączyć, opróżnić i zabezpieczyć przed mrozem |
| Rośliny | Odporne gatunki mogą zimować w stawie, najlepiej w głębszej części | Rośliny wrażliwe na mróz należy przenieść do pomieszczenia |
| Lód | Nie może szczelnie pokrywać całej powierzchni | Samo utrzymanie przerębla nie zastępuje przeniesienia ryb |
Jak oczyścić staw przed zimą?
Prace wykonaj przed pierwszymi trwałymi przymrozkami, najlepiej stopniowo, aby nie wzburzyć całego dna i nie stresować ryb. Najpierw wyłów liście, gałęzie oraz pływające resztki. Pomocna jest siatka, teleskopowy chwytak albo odkurzacz stawowy.
Liście pozostawione pod lodem zaczynają gnić. Rozkład materii organicznej zużywa tlen, sprzyja rozwojowi bakterii beztlenowych i może prowadzić do powstawania szkodliwych związków, między innymi siarkowodoru. Wymiana gazowa jest zimą ograniczona, dlatego zanieczyszczenia mają większy wpływ na ryby niż w ciepłym sezonie.
Dno odmulaj tylko częściowo. Nie usuwaj całego mułu, ponieważ jego niewielka warstwa może służyć rybom jako schronienie. Usuń przede wszystkim nadmiar osadu, gnijące liście i większe skupiska resztek roślinnych. Przy okazji warto sprawdzić, czy woda nie ma nieprzyjemnego zapachu, a jej parametry nie odbiegają wyraźnie od typowych dla danego zbiornika.
Obumarłe liście i kwiatostany przytnij, ale odporne rośliny szuwarowe, takie jak trzcina czy pałki, pozostaw częściowo nad powierzchnią wody. Ich łodygi ułatwiają wymianę gazową i zapewniają schronienie drobnym organizmom. Rośliny tropikalne oraz pływające, na przykład pistie, salwinie i hiacynty wodne, trzeba przenieść do odpowiednich warunków.
Jak zapewnić tlen i zabezpieczyć sprzęt?
Pod lodem ryby nadal oddychają, a gazy powstające podczas rozkładu materii organicznej muszą mieć ujście. Dlatego część powierzchni stawu powinna pozostać wolna od lodu. Nie oznacza to jednak, że trzeba mechanicznie wycinać przerębel.
Nie rozbijaj lodu młotkiem ani innym ciężkim narzędziem. Fale uderzeniowe i silne wibracje przenoszą się w wodzie, powodując u ryb stres, a w skrajnych przypadkach urazy. Otwór wykonany w ten sposób szybko może też ponownie zamarznąć.
Bezpieczniejsze rozwiązania to pływak styropianowy, napowietrzacz z kamieniem napowietrzającym albo urządzenie przeznaczone do utrzymywania otwartej powierzchni. Napowietrzacz umieść płytko, zwykle nie głębiej niż około 20 cm pod powierzchnią. Zbyt głębokie napowietrzanie może mieszać chłodną wodę z powierzchni z cieplejszą strefą przy dnie, w której ryby próbują przetrwać zimę.
Regularnie obserwuj staw. Niepokój powinny wzbudzić między innymi:
- ryby skupione przy powierzchni i próbujące łapać powietrze
- nagłe osłabienie lub nietypowa bezczynność poza okresem silnego wychłodzenia
- nieprzyjemny zapach wydobywający się spod lodu
- całkowicie zamknięta tafla utrzymująca się podczas mrozu
Pompy obiegowe i filtry wyłącz, jeśli nie są przeznaczone do pracy zimowej. Urządzenia zainstalowane płytko mogą zostać uszkodzone przez lód. Po wyjęciu oczyść je, opróżnij z wody i przechowuj w pomieszczeniu bez mrozu. Pompę najlepiej pozostawić zanurzoną w pojemniku z wodą, aby uszczelnienia nie wyschły. Rury i obudowy filtrów również powinny być opróżnione, jeśli instalacja nie jest przystosowana do zimowej pracy.
W przypadku nagłego śnięcia ryb nie ograniczaj się do udrożnienia przerębla. Sprawdź jakość wody, napowietrzanie i stan materii organicznej, a przy utrzymujących się problemach skonsultuj się ze specjalistą.
Czy karmić ryby zimą?
Temperatura wody reguluje metabolizm ryb. Gdy spada, ryby poruszają się mniej, a ich trawienie wyraźnie zwalnia. W okolicach 10–12°C wiele ryb przestaje aktywnie żerować i przechodzi w stan letargu.
Jesienią stopniowo zmniejszaj porcje. Gdy woda osiągnie mniej niż 10–12°C, zakończ karmienie. Niezjedzony pokarm opada na dno, gnije i zwiększa zużycie tlenu. W okresie zimowego spoczynku ryby nie potrzebują regularnego dokarmiania, a próby karmienia mogą pogorszyć jakość wody.
Jeśli ryby zimują w domu w cieplejszym pomieszczeniu, zasady zależą od rzeczywistej temperatury wody i aktywności zwierząt. W chłodnym zbiorniku zimowym zwykle nie karmi się ich. Przy wyższej temperaturze mogą wymagać niewielkich, lekkostrawnych porcji, ale trzeba usuwać resztki i obserwować, czy ryby rzeczywiście żerują.
Ryby przeniesione z płytkiego stawu umieść w pojemniku dopasowanym do ich liczby i wielkości. Zapewnij napowietrzanie, spokojne miejsce bez gwałtownych zmian temperatury oraz częściową wymianę wody. Do aklimatyzacji można wykorzystać część wody ze stawu, mieszając ją ze świeżą wodą. Przenoszenie z powrotem rozpocznij dopiero wtedy, gdy temperatura w zbiorniku i stawie będzie zbliżona.
Przed pierwszym mrozem
Odhacz wszystkie czynności, zanim nocne temperatury zaczną regularnie spadać poniżej zera:
- Sprawdź głębokość najgłębszej części stawu i zdecyduj, czy ryby mogą w nim zostać.
- Usuń liście, gałęzie i nadmiar gnijących resztek roślinnych.
- Odmul dno częściowo, pozostawiając rybom warstwę naturalnego schronienia.
- Przytnij obumarłe części roślin i przenieś gatunki wrażliwe na mróz.
- Przygotuj pływak lub napowietrzacz, aby tafla nie zamarzła całkowicie.
- Wyłącz i zabezpiecz pompy oraz filtry, które nie są przystosowane do pracy zimą.
- Stopniowo ograniczaj karmienie, a przy temperaturze wody poniżej 10–12°C zakończ je.
