W Polsce ochroną gatunkową objęte są między innymi jesiotr ostronosy, strzebla błotna i minóg morski. Takich ryb nie wolno łowić, posiadać ani pozyskiwać. Nie należy mylić tego statusu z okresem lub wymiarem ochronnym, które dotyczą ryb dopuszczonych do połowu na określonych warunkach.
Ochrona gatunkowa a okres i wymiar ochronny
Ochrona gatunkowa wynika z przepisów o ochronie przyrody. W odniesieniu do ryb oznacza zakaz umyślnego chwytania, zabijania, posiadania i pozyskiwania osobników gatunku objętego ochroną, chyba że właściwy organ wyda szczególne zezwolenie. Podstawą prawną jest rozporządzenie ministra właściwego do spraw środowiska dotyczące ochrony gatunkowej zwierząt.
Okres ochronny i wymiar ochronny to odrębne regulacje dotyczące połowu ryb. Gatunek może być dopuszczony do wędkowania, ale tylko poza określonym okresem albo po osiągnięciu minimalnej długości. Ryba złowiona w okresie ochronnym lub poniżej wymiaru ochronnego musi zostać niezwłocznie wypuszczona.
Jakie ryby są objęte ochroną gatunkową?
Weryfikowana lista wskazuje pięć gatunków ryb objętych ochroną gatunkową, z czego trzy podlegają ochronie czynnej. Ich status wynika z Rozporządzenia Ministra Środowiska z 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt. W praktyce wędkarskiej oznacza to, że nie są to ryby, dla których można po prostu sprawdzić minimalny wymiar i okres połowu.
| Gatunek | Status ochrony |
|---|---|
| Jesiotr ostronosy | Ochrona gatunkowa, ochrona czynna |
| Strzebla błotna | Ochrona gatunkowa, ochrona czynna |
| Minóg morski | Ochrona gatunkowa, ochrona czynna |
| Gatunki objęte ochroną gatunkową częściową | Status wymaga sprawdzenia w aktualnym tekście rozporządzenia i załącznikach |
| Pozostałe gatunki wymienione w aktualnych przepisach | Zakres zakazów zależy od rodzaju ochrony wskazanego w akcie prawnym |
Określenie „ochrona czynna” nie oznacza, że wolno taki gatunek łowić. Dotyczy ono sposobu prowadzenia ochrony, w którym człowiek podejmuje działania wspierające przetrwanie i odtwarzanie populacji. Może to obejmować ochronę siedlisk, monitoring albo restytucję, czyli ponowne wprowadzanie gatunku do środowiska.
W przypadku jesiotra ostronosego, strzebli błotnej i minoga morskiego wędkarz nie powinien podejmować próby identyfikacji ryby na podstawie samego wymiaru. Jeżeli rozpoznanie wskazuje na gatunek chroniony, należy traktować go jako wyłączony z połowu.
Ochrona gatunkowa i wymiar ochronny – czym się różnią?
Najczęstszy błąd polega na uznaniu, że każdą rybę można zatrzymać po osiągnięciu określonej długości. Tak działa wymiar ochronny, ale nie ochrona gatunkowa. Różnicę można przedstawić następująco:
| Cecha | Ochrona gatunkowa | Wymiar ochronny |
|---|---|---|
| Znaczenie | Chroni cały gatunek na podstawie przepisów o ochronie przyrody | Chroni osobniki zbyt małe, należące do gatunku dopuszczonego do połowu |
| Połów | Co do zasady zakazany niezależnie od długości ryby | Dopuszczony po osiągnięciu minimalnego wymiaru i spełnieniu innych warunków |
| Reakcja na złowienie | Ryby nie wolno zatrzymać ani posiadać | Osobnika poniżej wymiaru trzeba wypuścić |
| Przykład | Jesiotr ostronosy lub strzebla błotna | Sandacz z minimalnym wymiarem określonym w przepisach |
W praktyce warto zapamiętać trzy zasady:
- Ochrona gatunkowa oznacza, że ryby nie wolno łowić ani zatrzymywać, niezależnie od jej długości.
- Wymiar ochronny oznacza, że osobnik mniejszy od określonego minimum musi wrócić do wody.
- Okres ochronny oznacza czas, w którym połów danego gatunku jest zabroniony, zwykle ze względu na tarło.
Gdzie sprawdzić aktualne przepisy?
Przed połowem trzeba sprawdzić zarówno aktualne przepisy powszechne, jak i zasady obowiązujące na konkretnym łowisku. Zezwolenia oraz regulaminy okręgów Polskiego Związku Wędkarskiego mogą wprowadzać wymagania bardziej restrykcyjne niż przepisy ogólnokrajowe. Dotyczy to między innymi wymiarów, okresów ochronnych, limitów oraz dodatkowych zakazów.
Najważniejsze informacje o rybach objętych ochroną gatunkową należy sprawdzać w aktualnym rozporządzeniu dotyczącym ochrony gatunkowej zwierząt. Z kolei zasady połowu na wodzie PZW znajdują się w zezwoleniu na dane łowisko, regulaminie właściwego okręgu i aktualnych komunikatach. W razie wątpliwości należy skontaktować się z okręgiem PZW przed rozpoczęciem połowu.
Złowienie ryby objętej ochroną gatunkową może prowadzić do odpowiedzialności prawnej. Samo wypuszczenie osobnika nie zawsze usuwa problem, jeśli doszło już do bezprawnego chwytania, przetrzymywania lub pozyskania. Dlatego gatunków chronionych nie należy celowo łowić, a pomyłkę trzeba zgłosić zgodnie z zasadami obowiązującymi na danym łowisku.
Najprostsze rozróżnienie jest takie: ryba objęta ochroną gatunkową jest wyłączona z połowu, natomiast ryba z okresem lub wymiarem ochronnym może być łowiona tylko po spełnieniu wskazanych warunków.
Artykuł ma charakter informacyjny. Przepisy dotyczące ochrony gatunkowej i połowu ryb mogą się zmieniać, dlatego przed wędkowaniem należy sprawdzić aktualne akty prawne oraz zezwolenie obowiązujące na konkretnym łowisku.
